Chú thích

1. Chùa Già

   Ngôi chùa của làng kẻ Già nay thuộc xã Thạch Kênh, Thạch Hà, Hà Tĩnh.

2. Chùa Dọc

   Ngôi chùa thuộc xã Tiến Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh.

3. Cấm Chỉ

   Tên dân gian quen gọi ngõ Hàng Bông (cắt phố Hàng Bông và Tống Duy Tân), thời Pháp thuộc tên là phố Lông-đơ (rue Lhonde), sau 1945 đổi thành ngõ Cấm Chỉ, Hàng Bông Lờ, Hàng Bông. Về tên gọi Cấm Chỉ, có hai giả thuyết:

   1. Đây là lối đi vào Dương mã thành, cấm đi lại khi đã có trống, chuông thu không (lúc chiều tối).
   2. Chúa Chổm ra chỉ cấm không cho những người đòi nợ đi qua đây để đòi nợ tiếp.

4. Can Lộc

   Tên cũ là Thiên Lộc, nay là một huyện thuộc tỉnh Hà Tĩnh. Đây là vùng đất giàu truyền thống hiếu học và có bề dày văn hóa, lịch sử nổi tiếng của tỉnh.

5. Bút Cấm Chỉ, sĩ Thiên Lộc

   Ngõ Cấm Chỉ xưa kia sản xuất nhiều loại bút lông nổi tiếng, Thiên Lộc có nhiều kẻ sĩ hiển đạt lưu danh sử sách.

6. Cá cóc

   Một loại động vật lưỡng cư, có bề ngoài nhìn giống thằn lằn (nên còn gọi là thằn lằn nước), đuôi dẹp và da thiếu vảy. Trên da cá cóc có nhiều mụn xù xì và tiết chất nhầy, nếu chạm phải có thể gây đau nhức.

   

   Cá cóc

7. Niêu

   Nồi nhỏ bằng đất nung hoặc đồng, có nắp đậy, dùng để nấu nướng hoặc sắc thuốc. Niêu sắc thuốc thì có thêm cái vòi để rót thuốc.

   

   Cơm niêu

8. Bớt nồi sang niêu

   Do hoàn cảnh túng thiếu phải giảm thiểu chi tiêu.

9. Ló

   Lúa (phương ngữ Bắc Trung Bộ).

10. Bớt

    Vết chàm trên da.

11. Chạc

    Dây bện bằng lạt tre, lạt nứa, ngắn và nhỏ hơn dây thừng.

12. Bò trao chạc, bạc trao tay

    Làm việc gì cũng phải rạch ròi, dứt điểm.

13. Nỏ

    Không, chẳng (phương ngữ Trung Bộ).

14. Bò đẻ tháng năm nỏ bằm thì thui

    Tháng năm là tháng nóng nhất trong mùa hè, bò đẻ vào tháng này do nóng mà hay bị khát sữa, bê không có sữa bú thường dễ chết.

15. Bền quai dai cuống

    Chất lượng tốt thì sử dụng được lâu dài.

16. Béng

    Bánh (phương ngữ Bắc Trung Bộ).

17. Béng cá giá ruốc

    Những thứ thức ăn dân dã mà người nhà quê thích và thường mua khi đi chợ.

18. Ả em du

    Chị em dâu (phương ngữ Bắc Trung Bộ).

19. Bẩy nhau ả em du, lu bù là anh em rể

    Chị em dâu thường hay kích bác, hạ bệ nhau. Anh em rể gặp nhau thường bù khú vui vẻ.

20. Bắt được tay day được cánh

    Bắt được quả tang kẻ đang (định) làm việc xấu, việc phạm pháp.

21. Bảy mươi chớ cười bảy mốt

    Đời người khó mà lường được những tai biến xảy ra, khó mà nói trước được bất cứ điều gì.

22. Bàu

    Chỗ sâu trũng như ao vũng, thường ở ngoài đồng.

    

    Bàu sen ở Mũi Né, Bình Thuận

23. Hói

    Nhánh sông con, nhỏ, hẹp, do tự nhiên hình thành hoặc được đào để dẫn nước, tiêu nước.

    

    Hói Quy Hậu

24. Bánh tày

    Một loại bánh ở các vùng trung du và miền núi Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, làm từ gạo nếp và gói lá chuối, tương tự như bánh tét ở miền Trung và miền Nam.

25. Cá rô

    Loại cá rất thường gặp trên các đồng ruộng ở nước ta. Nhân dân ta thường tát đồng để bắt cá rô. Cá rô đồng có thịt béo, thơm, dai, ngon, dù hơi nhiều xương, và được chế biến thành nhiều món ngon như kho, nấu canh, làm bún...

    Lưu ý: Có một giống cá khác gọi là cá rô phi, thường được nuôi ở ao, nhưng khi nhắc đến cá rô thì người ta nghĩ ngay đến cá rô đồng.

    

    Cá rô đồng kho tộ

26. Bánh tày nhân cá rô

    Chỉ sự quê mùa, lạc hậu ngày trước ở vùng Yên Thành, tỉnh Hà Tĩnh.

27. Seng

    Cái xanh (phương ngữ Bắc Trung Bộ).

28. Bánh khéo không ai khen, cháy seng mình phải vạ

    Rán khéo thì bánh phải hơi sém da nhưng làm vậy lại rất dễ cháy chảo.

29. Bạn thương hơn nương rào

    Sống hữu hảo, thân tình với nhau thì mọi việc yên bình, ngược lại thì dù tường cao cổng kín cũng khó lòng ở yên.