Chú thích

1. Cầu Đông

   Một phố cổ của Hà Nội, một trong những khu vực sầm uất nhất của Thăng Long - Hà Nội xưa, tương ứng với phố Hàng Đường ngày nay. Thời xưa, sông Tô Lịch chảy ngang Hà Nội từ sông Hồng, có cây cầu đá bắc qua sông (ở vị trí ngã tư Hàng Đường - Ngõ Gạch ngày nay) gọi là cầu Đông, người dân họp chợ ngay đầu cầu, gọi là chợ Cầu Đông hay chợ Chùa. Đoạn sông này bị lấp hoàn toàn vào năm 1889, cầu cũng không còn, và người Pháp giải tỏa chợ Cầu Đông và chợ Bạch Mã (họp quanh đền Bạch Mã), dời các hàng quán vào Đồng Xuân. Phố Cầu Đông nằm bên cạnh chợ Đồng Xuân ngày nay là một phố mới, đặt tên để kỉ niệm phố Cầu Đông cũ.

   Lọ là oanh yến hẹn hò,
   Cầu Đông sẵn lối cầu Ô đó mà.
   (Bích câu kì ngộ - Vũ Khắc Trân)

2. Hồng

   Loại cây cho trái, khi chín có màu vàng cam hoặc đỏ. Tùy theo giống hồng mà quả có thể giòn hoặc mềm, ngọt hoặc còn vị chát khi chín.

   

   Quả hồng

3. Chợ Tây

   Có ý kiến cho rằng đây là một chợ ở khu vực bến xe Kim Mã hiện nay.

4. Mây

   Tên chung của khoảng hơn 600 loài dây leo thuộc họ cọ, thân có nhiều gai, mọc nhiều ở các vùng rừng núi nước ta. Gỗ mây rất dẻo, được khai thác để sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ, đồ dùng trong gia đình như bàn, ghế, đan giỏ đựng... Loài mây được trồng và sử dụng nhiều nhất ở nước ta là mây nếp.

   

   Dây mây

5. Chợ Huyện

   Một chợ ở huyện Thọ Xương, nay thuộc khu vực Nhà Thờ Lớn, Hà Nội.

6. Quyến

   Lụa trắng mỏng.

7. Chợ Đào

   Chợ ở phố Hàng Đào hiện nay.

8. Theo Ca dao ngạn ngữ Hà Nội, bài này nói về bốn chợ ở Thăng Long xưa và những sản phẩm được bán.

9. Thanh địa

   Vùng đất trong sạch. Có bản chép: thánh địa (vùng đất thánh, đất thiêng).

10. Mũ bình thiên

    Kiểu mũ của vua chúa đội thời phong kiến.

    

    Mũ bình thiên

11. Áo mã tiên

    Loại áo do nữ công nhã nhạc triều Nguyễn mặc khi chơi nhạc.

    

    Áo mã tiên

12. Tai

    Mang cá (chữ Hán).

    

    Mang cá

13. Cá nheo

    Miền Bắc gọi là cá leo, một loài cá thuộc họ cá da trơn, có thân rất dài và dẹp. Thân và đầu không có vảy. Đầu khá to, dẹp đứng ở phần mõm. Miệng rộng, rạch miệng xiên dài kéo qua khỏi mắt, có hai đôi râu.

    

    Cá nheo

14. Đầu cua tai nheo

    Nghĩa đen là đầu con cua đi với mang cá nheo, nghĩa là chuyện chắp vá chẳng đâu vào đâu.

15. Nhiều bản chép "lúa" nhưng nguyên văn là "lụa" thì mới hợp với "biên."

16. Biên

    Mép chạy suốt chiều dài xấp lụa, ở hai đầu khúc lụa, được dệt thật chắc để giữ các sợi ngang không nhích tới nhích lui, nhất là để các sợi dọc không tuột ra. Muốn biết lụa có tốt hay không, người ta thường xem biên lụa. Biên săn và mịn thì lụa mới tốt, mới bền.

17. Hiền ở đây không mang nghĩa "hiền lành", mà là "hiền tài", có nghĩa là đức hạnh và tài năng

18. Tướng

    Vẻ mặt và dáng người nói chung, thường được coi là sự biểu hiện của tâm tính, khả năng hay số mệnh của một người.

19. Cỗ

    Những món ăn bày thành mâm để cúng lễ ăn uống theo phong tục cổ truyền (đám cưới, đám giỗ...) hoặc để thết khách sang trọng.

    

    Mâm cỗ

20. Ngồi lê

    Ngồi lê la, hết chỗ này tới chỗ khác.

21. Đôi

    Hỏi để xác minh việc gì (phương ngữ miền Trung, từ cổ).

22. Mách

    Nói cho người khác biết. Như méc.

23. Ngồi lê đôi mách

    La cà đây đó, đem chuyện người khác ra bàn tán.

24. Bắt cá hai tay

    Theo học giả An Chi, cá ở đây nghĩa là "cá độ" (thay vì "con cá" theo cách hiểu phổ biến). Thành ngữ này vì vậy có nghĩa gốc chỉ việc bắt cả hai bên khi cá độ.

25. Có bản chép: nhỏ.

26. Giấc mộng Nam Kha

    Những ước mơ, giấc mộng không tưởng, hư ảo. Tiểu sử Nam Kha Thái Thú của tác giả Lý Công Tá đời Đường (Trung Quốc) kể: Thuần Vu Phân say rượu, nằm lăn ra ngủ dưới gốc cây hòe, mơ thấy mình bước vào thân hòe, sang một thế giới khác, ở một nước tên Đại Hòe. Ông đỗ đạt, thăng quan làm Thái Thú ở quận Nam Kha nước này. Nhưng con đường công danh, binh nghiệp chẳng mấy chốc tiêu tan. Thuần Vu Phân tức giận, tỉnh giấc thì lần theo giấc mơ, tìm lại nước Đại Hòe, nhưng trong gốc hòe chỉ thấy một ổ kiến.

27. Ngõng

    Mấu hình trụ để tra cán cối xay, làm điểm tựa, nếu không thì cối xay không quay được.

    

    Cối xay thóc

28. Câu này ý chỉ người đàn ông lấy cả mấy chị em ruột làm vợ

29. Câu này ý chỉ thói đời xu nịnh, hòng lợi mới tỏ vẻ tình nghĩa.

30. Đong buông

    Buông tay ra để thóc gạo không đầy vun miệng đấu, người mua được ít.

31. Đong be

    Dùng hai bàn tay be miệng đấu để đong được nhiều.

32. Câu này ám chỉ thủ đoạn lợi mình hại người của dân buôn bán.

33. Quan

    Đơn vị tiền tệ cổ của nước ta dùng đến đầu thế kỷ 20. Đối với tiền quý (cổ tiền), một quan bằng 60 tiền (600 đồng kẽm). Với tiền gián (sử tiền), một quan bằng 360 đồng kẽm.

34. Dùi đục cẳng tay

    Thành ngữ, chỉ sự đối xử phũ phàng.

35. Săng

    Quan tài.

36. Hàng săng

    Nghề đóng quan tài.

37. Làm hàng săng, chết bó chiếu

    Không được sử dụng sản phẩm mà mình làm ra để kiếm sống. Xem chú thích hàng săng.