Hệ thống chú thích
-
- Hoàng anh
- Còn gọi là chim vàng anh hay hoàng oanh, là loài chim di cư nhỏ, ăn côn trùng và quả cây. Hoàng anh trống nổi bật với bộ lông vàng và đen, hoàng anh mái có bộ lông vàng ánh xanh lục.
Chim Hoàng Anh
-
- Hoàng cầm
- Cũng gọi là huỳnh cầm, một loại cây nhỏ, lá nhọn, rễ sắc vàng, dùng làm thuốc hạ huyết áp, kháng sinh, giảm sốt, lợi tiểu...
Xuyên hoàng cầm
-
- Hoàng Cao Khải
- (1850 - 1933) Nguyên danh Hoàng Văn Khải, đại thần triều Nguyễn. Ông chủ trương thân Pháp, đàn áp các phong trào yêu nước. Ông lại có tài văn học, sáng tác bằng cả chữ Hán lẫn chữ Nôm. Những đánh giá về ông hiện vẫn chưa thống nhất. Sinh thời ông cho xây khu dinh thự, lăng tẩm ở ấp Thái Hà (còn gọi là ấp Hoàng Cao Khải) được đánh giá cao về kiến trúc.
Hoàng Cao Khải
-
- Hoàng Cô
- Một nhân vật trong Tam Hạ Nam Đường, một bộ tiểu thuyết diễn nghĩa mang màu sắc thần thoại kể về đời Tống trong lịch sử Trung Quốc.
-
- Hoàng Đàm
- Cũng gọi là Hoàng Đờm, địa danh nay thuộc xã Nam Tiến, huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên (trước đây là Bắc Thái). Làng Hoàng Đàm gồm năm xóm: xóm Đồi, xóm Hạ, xóm Lò, xóm Giữa và xóm Hộ. Dưới thời nhà Nguyễn, Hoàng Đàm là tên một trong năm tổng của tỉnh Thái Nguyên. Nơi đây từng là căn cứ của nhiều nghĩa quân chống Pháp.
-
- Hoang đàng chi địa
- Cách nói nhấn mạnh của hoang đàng. Theo học giả An Chi, cụm từ này bắt nguồn từ cụm “hoang nhàn dư địa” (đất thừa, đất bỏ trống), do quá trình đọc chệch và lây nghĩa mà thành.
-
- Hoàng Hoa Thám
- Còn gọi là Đề Thám, lãnh tụ cuộc khởi nghĩa Yên Thế chống Pháp (1885–1913), được nhân dân suy tôn là "Hùm thiêng Yên Thế." Ông sinh năm 1858 tại Tiên Lữ, Hưng Yên, tham gia chống Pháp khi mới 15 tuổi.Từ năm 1897, ông lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Yên Thế. Đến năm 1913, do lực lượng giảm sút, nhiều người bỏ trốn, Đề Thám phải nhờ đến Lương Tam Kỳ hỗ trợ. Tuy nhiên, ngày 10-2-1913, ông bị hai tên thủ hạ Lương Tam Kỳ giết hại tại một khu rừng cách chợ Gồ 2km, nộp đầu cho Pháp lấy thưởng. Sự kiện này đánh dấu sự thất bại hoàn toàn của phong trào khởi nghĩa Yên Thế.
Đề Thám (hình trong bộ sưu tập của ông Guy Lacombe)
-
- Hoàng Kế Viêm
- Phò mã và danh tướng nhà Nguyễn, tên thật là Hoàng Tá Viêm, tự Nhật Trường, hiệu Tùng An, người làng Văn La, tổng Văn Đại, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình. Ông kết duyên với con gái thứ năm của vua Minh Mạng là công chúa Hương La, nhưng chẳng bao lâu thì vợ mất. Khi quân Pháp xâm chiếm nước ta, Hoàng Kế Viêm đứng về phe chủ chiến. Sau khi triều đình kí Hòa ước Giáp Thân (1884) với Pháp, vua Kiến Phúc đã ra lệnh cho Hoàng Kế Viêm lúc đó đang đóng ở Sơn Tây rút quân về Huế, nhưng ông không tuân lệnh, vẫn ở lại phối hợp với quân Thanh đánh Pháp. Mãi đến khi Sơn Tây và Hưng Hóa thất thủ, ông mới chịu về Huế, nhưng cương quyết không hợp tác với phe chủ hòa.
Năm 1884, ông được phong làm Thái tử Thiếu bảo, Cơ mật viện Đại thần. Chẳng bao lâu ông xin về trí sĩ nhưng không được, mãi đến đời vua Thành Thái, năm 1889, ông mới được nghỉ hưu, về quê sống đến khi mất (1909), thọ 89 tuổi. Hiện vẫn còn khá nhiều tranh cãi về cuộc đời và sự nghiệp của ông.
Mộ Hoàng Kế Viêm tại Lệ Thuỷ, Quảng Bình
-
- Hoàng kì
- Một loại cây, rễ sấy khô là một vị thuốc cũng tên là hoàng kì. Theo y học cổ truyền, hoàng kì có tác dụng trị ung nhọt, lở loét, bệnh gan, bệnh thận...
Hoàng kì
-
- Hoàng liên
- Cũng gọi là vương liên, một loại cây thuốc cho thân và rễ có vị đắng, tính hàn, có tác dụng thanh nhiệt giải độc, táo thấp, tả hoả, tiêu sưng, làm sáng mắt.
Hoàng liên sấy khô
-
- Hoàng Phi Hổ
- Một nhân vật trong tác phẩm thần thoại Trung Quốc Phong Thần Diễn Nghĩa của Hứa Trọng Lâm.
-
- Hoằng Quỳ
- Tên nôm là làng Trọng hoặc kẻ Trọng, nay là một xã thuộc huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa.
-
- Hoàng Sa
- Một quần đảo của Việt Nam gồm khoảng 30 đảo, bãi san hô và mỏm đá ngầm nhỏ ở Biển Đông, cách đảo Lý Sơn khoảng 200 hải lí. Hoàng Sa có nghĩa là cát vàng hay bãi cát vàng. Các chính quyền của Việt Nam từ thế kỷ 17-18 đã tổ chức khai thác ở quần đảo này và đến đầu thế kỷ 19, nhà Nguyễn đã chính thức xác lập chủ quyền ở đây. Hiện nay, quần đảo này của Việt Nam đang bị Trung Quốc chiếm đóng trái phép.
-
- Hoàng thành Thăng Long
- Gọi tắt là thành Hà Nội hoặc Hà thành, một công trình kiến trúc đồ sộ, được xây dựng qua nhiều triều đại phong kiến nước ta. Khi thực dân Pháp xâm lược Việt Nam, tại thành Hà Nội đã xảy ra ít nhất hai trận đánh quan trọng: trận thành Hà Nội thứ nhất (20/11/1873) và trận thành Hà Nội thứ hai (25/4/1882). Chỉ huy thành trong hai trận này lần lượt là đô đốc Nguyễn Tri Phương và tổng đốc Hoàng Diệu.
Quân Pháp tấn công thành Hà Nội lần thứ nhất
-
- Hoàng Thị Tám
- Tục danh là cô Tám, một nhân vật lịch sử trong cuộc kháng chiến chống Pháp cuối thế kỉ 19. Bà là con gái ông Hoàng Văn Phúc, một thủ lĩnh nghĩa quân chống Pháp ở Nam Quảng Bình. Khi nghĩa quân của cha tan rã, bà tham gia cuộc khởi nghĩa của Phan Đình Phùng dưới quyền tướng quân Cao Thắng và lập được nhiều công trạng cả về giết giặc lẫn mua bán, tiếp viện vũ khí cho nghĩa quân. Sau khi cuộc khởi nghĩa bị dập tắt, không ai rõ bà ở đâu. Có người nói bà phẫn uất, lâm bệnh chết trong rừng, có người nói bà ở lại Xiêm (Thái Lan). Thị xã Đồng Hới (Quảng Bình) ngày nay có một đường phố mang tên Cô Tám.
-
- Hoàng thiên
- Trời vàng (từ Hán Việt). Gọi vậy vì mặt trời có màu vàng.
Hoàng thiên hậu thổ soi xét lòng này. Nếu ai bội nghĩa quên ơn thì trời người cùng giết.
(Tam Quốc diễn nghĩa, Phan Kế Bính dịch)
-
- Hoàng Xá
- Địa danh nay là một xã thuộc huyện Thanh Thuỷ, tỉnh Phú Thọ.
-
- Hoành
- Tấm biển, tấm hoành, đồ treo ngang (Đại Nam quấc âm tự vị).
-
- Hoành
- Ngang, cầm/đi ngang (từ Hán Việt).
