Ca dao – Dân ca

Chú thích

  1. Khi hát bài chòi, bài này được dùng để báo con Sáu Hột.
  2. Ghe
    Thuyền nhỏ, thường đan bằng tre (gọi là ghe nan) hoặc bằng gỗ. Từ này đôi khi được dùng để chỉ tàu thuyền nói chung, nhất là ở vùng Trung và Nam Bộ.

    Chèo ghe

    Chèo ghe

  3. Khi hát bài chòi, bài này được dùng để báo con Bảy Hột.
  4. Khi hát bài chòi, bài này được dùng để báo con Tứ Gióng.
  5. Khi hát bài chòi, bài này được dùng để báo con Tam Quăng.
  6. Câu quăng
    Cách câu cá dùng cần dài, mồi thường lớn (ếch, nhái), khi thả câu thì quăng thật xa bờ.
  7. Mô
    Đâu, nào (phương ngữ Trung Bộ).
  8. Khi hát bài chòi, bài này được dùng để báo con Ba Bụng.
  9. Nuộc
    Vòng dây buộc.
  10. Lạt
    Tre hoặc nứa chẻ mỏng, dẻo, dùng làm dây buộc.
  11. Nỏ
    Không, chẳng (phương ngữ Trung Bộ).
  12. Bác mẹ
    Cha mẹ (từ cổ).
  13. Thời
    Thì. Xưa vì kị húy vua Tự Đức (Nguyễn Phúc Thì) nên chữ này được đọc chạnh đi thành "thời."
  14. Phong ba
    Gió (phong) và sóng (ba). Chỉ khó khăn thử thách.
  15. Vãng lai
    Đi lại (từ Hán Việt).
  16. Ở đây có sự chơi chữ lập lờ giữa ghe (thuyền) và ghe (bộ phận sinh dục nữ).
  17. Khi hát bài chòi, bài này được dùng để báo con Sáu Ghe.
  18. Khi hát bài chòi, bài này được dùng để báo con Ngũ Dụm.
  19. Trợt ăn
    Mất ăn (phương ngữ Trung Bộ).
  20. Khi hát bài chòi, bài này được dùng để báo con Ngũ Trợt.
  21. Lươn
    Loài cá nước ngọt, thân hình trụ, dài khoảng 24-40 cm, đuôi vót nhọn, thoạt nhìn có hình dạng như rắn. Lươn không có vảy, da trơn có nhớt, màu nâu vàng, sống chui rúc trong bùn ở đáy ao, đầm lầy, kênh mương, hay ruộng lúa. Lươn kiếm ăn ban đêm, thức ăn của chúng là các loài cá, giun và giáp xác nhỏ.

    Ở nước ta, lươn là một loại thủy sản phổ biến, món ăn từ lươn thường được coi là đặc sản. Lươn được chế biến thành nhiều món ngon như: cháo lươn, miến lươn, lươn xào...

    Con lươn

    Con lươn

  22. Mua
    Một loại cây thấp mọc hoang, nở hoa màu tím nhạt rất đẹp (nên thường bị lầm với hoa sim).

    Hoa mua

    Hoa mua

  23. Khi hát bài chòi, bài này được dùng để báo con Cửu Chùa.
  24. Khi hát bài chòi, bài này được dùng để báo con Ba Gà.
  25. Bánh tráng
    Miền Trung và miền Nam gọi là bánh tráng, miền Bắc gọi là bánh đa. Đây một dạng loại bánh làm từ bột gạo, tráng mỏng, phơi khô, khi ăn có thể nướng giòn hoặc ngâm sơ với nước cho mềm để cuốn các thức ăn khác. Ngoài ra, bánh tráng còn có thể được làm với các thành phần khác để tạo thành bánh tráng mè, bánh tráng đường, bánh tráng dừa... mỗi loại có hương vị khác nhau.

    Bánh tráng phơi sương Trảng Bàng

    Bánh tráng phơi sương Trảng Bàng

  26. Khi hát bài chòi, bài này được dùng để báo con Nhì Bánh (Bánh Hai).
  27. Sao Kim
    Hành tinh thứ hai trong hệ Mặt Trời, khi xuất hiện lúc chiều tối thì được gọi là sao Hôm, khi xuất hiện lúc sáng sớm thì được gọi là sao Mai. Người xưa lầm tưởng sao Hôm và sao Mai là hai ngôi sao riêng biệt. Trong thi ca, sao Hôm là hoán dụ của hoàng hôn, còn sao Mai là hoán dụ của bình minh.
  28. Đàng
    Đường, hướng (phương ngữ Trung và Nam Bộ).
  29. Khi hát bài chòi, bài này được dùng để báo con Nhì Bí.